Tüketim Vergisi Zammı Manisa Esnafını Zorluyor: Meydanlarda Sessiz Şikâyet

Manisa’da yaz sıcaklarının gölgesinde gündem yine ekonomi. Temmuz sonunda yürürlüğe giren tüketim vergisi artışı, özellikle Şehzadeler ve Yunusemre merkezindeki küçük işletmeleri doğrudan vurdu. Hafta başından beri çarşıda gözlenen müşteri sayısındaki düşüşü, hafta sonu bile eski hareketlilikle karşılaştıran esnaf, “Eskiden Cumartesi akşamı dükkan kapanmazdı, şimdi siftah yapmadan gün bitiyor,” diyor. Akhisar’ın zeytin pazarında ise, yeni sezona hazırlanan tüccarlar mal alımını kısmaktan başka çare bulamıyor.

Vergi oranlarındaki artış en çok gıda, içecek ve hızlı tüketim mallarında hissediliyor. Saruhanlı’daki market zinciri işletmecisi, son bir haftada fiyat etiketlerinin iki kez değiştiğini, müşterinin ise “Ne alırsak zam geliyor” diye yakındığını belirtiyor. Özellikle pazartesi sabahı erken saatlerde gelen alışverişçiler, reyon başında fiyat kontrolü yaparken görüntülendi. Manisa Ticaret ve Sanayi Odası’ndan ismini vermek istemeyen bir yetkili, “Küçük esnaf kadar, zincir mağazalar da kaygılı. Sirkülasyon düştükçe stok maliyeti artıyor,” yorumunda bulunuyor.

Geçmiş yıllarda vergi artışları daha çok ithal ürünleri ve lüks tüketimi etkilerken, bu yılki düzenleme temel ihtiyaçlara kadar yayıldı. Salihli’de pazarcı Halil Usta, “Geçen yaz, domatesi kasayla alanlar şimdi yarım kilo istiyor. Vergi arttıkça alan da azaldı,” diye anlatıyor. Turgutlu’nun üzüm bağlarında çalışan mevsimlik işçiler, çay molasında, “Kazandığımız günlükle pazarda iki torba dolduramıyoruz,” sözleriyle yeni dönemin etkisini özetliyor.

Manisa’nın kırsalında, özellikle Demirci ve Kula tarafında ise tüketim vergisinin etkisi daha çarpıcı. Yöreye özgü alandık baklası gibi ürünlerin fiyatı, nakliye ve pazarlama maliyetleriyle birlikte hızla yükseldi. Bölgedeki bir kooperatif başkanı, “Köylü önce kendi ihtiyacını zor karşılıyor, artık şehirdeki kadar kolay alıcı bulamıyoruz,” diyor. Soma’da ise kahvehaneler, artan içecek fiyatları nedeniyle akşam saatlerinde bile eski doluluğundan uzak.

Vergi artışının bir başka boyutu ise hizmet sektöründe hissediliyor. Cumartesi gecesi Manisa merkezdeki kafe ve pastaneler, geçen yaza göre daha az dolu. Bir kafe işletmecisi, “Mesir macunu bile zamdan kaçamadı. Turist de yerli de fiyat soruyor, çoğu oturup bir çay içip kalkıyor,” diye dert yanıyor. Özellikle üniversite öğrencilerinin yoğun olduğu mahallelerde, öğle vakti yemek fiyatlarına gelen zamlar gençlerin dışarıda vakit geçirme alışkanlığını da değiştirmiş durumda.

Uzmanlar, vergi artışlarının kısa vadede gelir yaratma amacı taşısa da uzun vadede yerel ekonomide daralmaya yol açabileceğine dikkat çekiyor. Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nden bir ekonomi hocası, “Tüketim azaldıkça, küçük işletmelerin ayakta kalması zorlaşıyor. Özellikle tarım ve gıda sektöründe maliyet baskısı önümüzdeki haftalarda daha fazla hissedilecek,” görüşünü paylaşıyor. Geçen hafta Manisa Ticaret Borsası’nda yapılan bir toplantıda da benzer endişeler dile getirildi.

Sokak röportajlarında ise vatandaşın gündeminde doğrudan sofradaki kalemler var. Yunusemre Mahallesi’nde yaşayan Ayşe Hanım, “Çocukların dondurması, evin sabunu, hepsine birden zam geldi. Artık alışverişe çıkmaya çekiniyoruz,” diyerek günlük yaşamdaki değişimi özetliyor. Özellikle pazar günleri kurulan semt pazarlarında, alışveriş torbalarının küçüldüğü, fiyat soranların daha fazla olduğu gözlemleniyor.

Manisa’daki sanayi kuruluşları da gelişmeleri yakından izliyor. Organize Sanayi Bölgesi’nde faaliyet gösteren bir makine parçası üreticisi, “Girdi maliyetlerimiz zaten yüksek, tüketim azaldıkça ihracata daha fazla yönelmek zorunda kalıyoruz,” diyor. Ancak iç talepteki daralmanın, üretim hacmini orta vadede aşağı çekme riski bulunduğu belirtiliyor.

Önümüzdeki günlerde, özellikle Ağustos’un ikinci yarısında, okulların açılmasına yaklaşırken tüketim vergisinin etkileri daha da belirginleşecek gibi görünüyor. Uzmanlar, yerel yönetimlerin ve esnaf odalarının destek paketleri oluşturmasının önemine işaret ediyor. Manisa’nın meydanlarından kırsalına yayılan bu sessiz şikâyetin, kentin ekonomik gündemini uzun süre meşgul etmesi bekleniyor.