Gediz Nehri’nde Alarm Zilleri: Kuraklık Manisa Ovası’nda Üreticiyi Zorluyor

Manisa’da yaz aylarının ortasında Gediz Nehri’nin yatağında su arayan balıkçıllar ve çatlamış topraklar, bölgenin çiftçisine bu yılın en büyük sınavını yaşatıyor. Şehzadeler ve Yunusemre ovalarında sabah erken saatlerde sulama kanallarının başında bekleyen üreticiler, suyun giderek azaldığını ve bazı tarlalara su ulaşmadığını söylüyor. Özellikle Salihli’den Saruhanlı’ya uzanan kavun, üzüm ve mısır tarlalarında, bu hafta başından beri birçok üretici sulama sırasının kendisine gelmemesinden şikayetçi. Gediz’in debisi Temmuz başına göre üçte bir oranında azalmış durumda.

Akhisar’ın zeytinliklerinde, zeytin ağaçları bu yıl susuzluktan cılız meyve tutmuş. İlçedeki Ziraat Odası’ndan alınan bilgiye göre, geçen yıl 90 bin ton olan rekoltenin bu sezon 60 bin tonun altına düşme riski var. Turgutlu’da üzüm bağlarında ise, üreticiler sabahın ilk ışığında sulamaya başlıyor ancak akşam saatlerine gelindiğinde birçok bağda toprak hâlâ kuruluğunu koruyor. Salihli’de konuştuğumuz bir üretici, “Her yıl temmuz ortası böyle zor geçmezdi. Bu yaz Gediz’in suyuna bakarken içimiz daralıyor,” diyor.

Gediz Nehri’nin beslediği ova, sadece Manisa değil, Kütahya’dan Uşak’a kadar geniş bir bölgeyi etkiliyor. Nehrin su seviyesinin düşmesiyle birlikte özellikle Sarıgöl, Alaşehir ve Demirci gibi ilçelerde de tarımsal faaliyetler sekteye uğramış durumda. Sarıgöl Bağcılık Kooperatifi’nden bir yetkili, “Sulama programlarını yeniden düzenledik. Bazı üreticiler bu yıl ikinci mahsulü ekmekten vazgeçti,” diye belirtiyor.

Manisa Tarım ve Orman İl Müdürlüğü’nden üst düzey bir yetkili, Gediz’deki su seviyesinin bu ölçüde düşmesinin son yıllarda nadir görüldüğünü, DSİ ile birlikte acil eylem planlarının devreye alındığını ifade etti. Yetkili, “Baraj rezervlerinde de ciddi azalma var. Özellikle önümüzdeki haftalarda yağış beklenmediği için, üreticilerin suyu daha verimli ve tasarruflu kullanmalarını öneriyoruz,” dedi.

Spil Dağı eteklerinde sabah yürüyüşüne çıkan vatandaşlar, nehir yatağındaki çatlakları ve balık ölümlerini günlük hayatlarında gözlemliyor. Şehzadeler ilçesinde yaşayan emekli öğretmen Ayşe Hanım, “Çocukluğumda yazları Gediz’de yüzer, kenarında piknik yapardık. Şimdi nehir neredeyse yok oldu,” diyerek bölgedeki değişimi anlatıyor. Özellikle hafta sonu Saruhanlı ve Salihli pazarlarında konuşulan en önemli konu, kuraklığın fiyatlara ve ürün bolluğuna etkisi.

Uzmanlar, Gediz Havzası’nda bu yaz yaşanan kuraklığın nedenlerinin başında küresel iklim değişikliği ile birlikte plansız sulama ve yer altı sularının aşırı kullanımı olduğunu belirtiyor. İsmini vermek istemeyen bir çevre mühendisi, “Yüzey suları ve yer altı kuyuları birlikte azaldı. Bu şekilde devam ederse, sadece tarım değil, içme suyu da tehlikeye girebilir,” diyor. Özellikle tarımsal sulamada modern tekniklere geçişin hızlandırılması gerektiği vurgulanıyor.

Salihli-Sart yolu üzerinde kurulu küçük işletmelerden biri olan bakla üreticisi Mehmet Bey, “Geçen hafta bakla sulamaya sıra gelmedi. Tarladaki verim düştü, ürün pazara ulaşmadan tarlada çürüyor. Fiyatlar bu hafta yüzde 25 arttı,” diyerek pazarın nabzını tutuyor. Manisa merkezde ise, süpürge köftesi yapan esnaflar, kıymanın ve sebzenin fiyatındaki artışlardan şikayetçi. Kuraklık, sadece tarlada değil, mutfakta da kendini hissettiriyor.

Kritik yaz ayları devam ederken, önümüzdeki haftalarda yağış beklenmemesi çiftçiyi ve Manisalıları endişelendiriyor. Yetkililer, özellikle Ağustos sonunda yapılacak rekolte ve su değerlendirmeleriyle yeni bir sulama planı açıklamaya hazırlanıyor. Gediz Nehri’nin geleceği, bu yazın sonunda atılacak adımlara ve yağışların durumuna bağlı olacak gibi görünüyor.