Manisa’da Borç Kıskacı: Yükselen Borçlanma Oranları Esnafı ve Haneleri Zorluyor

Ağustos ortasına girerken Manisa’nın çarşısında, pazarda, bankalarda gündem borç. Şehzadeler ve Yunusemre’nin hareketli caddelerinde sabah saatlerinde banka önlerinde uzayan kuyruklar dikkat çekiyor. Yerel ekonomideki yavaşlama, özellikle mahalle esnafı ve çiftçilerin krediye daha fazla başvurmasına neden oldu. Manisa Ticaret ve Sanayi Odası’ndan alınan verilere göre, kentte bireysel ve ticari kredi başvurularında son üç ayda yüzde 15’e yakın artış var.

Kredi kartı borçları da yükselişte. Geçen cuma günü Akhisar merkezde konuştuğumuz bir market işletmecisi, “Ödemeler günü geldiğinde ek hesap olmadan çark dönmüyor,” diyor. Özellikle gıda ve temel tüketim ürünlerinde fiyatların artışı, vatandaşların borçlanma ihtiyacını tetikliyor. Saruhanlı’dan bir üzüm üreticisi ise, “Ürün para etmiyor, mazot pahalı. Banka kredisine sarılmazsak tarlada iş tutmak zor,” diyerek içini döküyor.

Sanayide de tablo farklı değil. Organize Sanayi Bölgesi’nde faaliyet gösteren orta ölçekli bir tekstil firmasının ismini vermek istemeyen yöneticisi, “Vadeli satışlar arttı ama ödeme vadeleri uzadıkça biz de sermayemizi döndüremiyoruz. Borçlanma faizleri yükseldikçe, işletme kredisi almak da zararına oluyor,” diyor. Özellikle makine yenileme ya da kapasite artırımı gibi yatırımlar ertelenmiş durumda.

Bankacılık sektörü temsilcileri ise kredi taleplerinin büyük bölümünün kısa vadeli ve ihtiyaç kredisi türünde olduğunu belirtiyor. Manisa merkezde bir özel banka müdürü, “Son haftalarda özellikle bayram sonrası büyük bir kredi başvurusu dalgası gözlemledik. Kredi verme iştahı olsa da, artan faiz oranları nedeniyle geri ödeme riskleri büyüyor,” diyor.

Sosyal etkiler de göz ardı edilmiyor. Yunusemre’de bir mahalle muhtarı, son iki haftadır icra tebligatlarının arttığına dikkat çekiyor. “Vatandaş pazarda fiyat görünce, ay sonunu düşünmeden kartla alışveriş yapıyor. Sonra borç büyüdükçe büyüyor. Aile içi huzursuzluklar arttı,” diye konuşuyor. Borç baskısı, özellikle dar gelirli mahallelerde gündelik hayatın stresini gözle görülür şekilde artırdı.

Manisa ekonomisinin belkemiği olan tarım sektöründe borçlanma, çiftçiyi riskli bir dengeye sürüklüyor. Salihli ve Sarıgöl’de üzüm üreticileri, mevsim başından bu yana girdiler için kredi kullandıklarını, hasat zamanı yaklaştıkça borç yükünün sırtlarında ağırlaştığını anlatıyor. Bazı üreticiler, bu yaz başında ürünlerini tüccara peşin fiyatına erken satmak zorunda kaldıklarını söylüyor.

Uzmanlar, borçlanma oranlarındaki artışın yılın kalanında da devam edeceği görüşünde. Ekonomi alanında çalışan bir akademisyen, “Küresel piyasalardaki dalgalanma ve iç piyasadaki enflasyon baskısı, Manisa gibi üretim merkezlerinde nakit akışını daha da zorlaştıracak. Borçlanma, geçici bir çözüm olmaktan çıkıp, ekonominin kırılganlığını artırıyor,” diyor.

Gelecek haftalarda, özellikle okulların açılmasına yakın, eğitim harcamaları nedeniyle hane borçlarında ek bir artış bekleniyor. Turgutlu’dan bir kırtasiye sahibi, “Veliler defter-kitap alışverişini bile taksitle yapmaya başladı,” diyerek yeni sezonun yükünü özetliyor. Bankalar ise kredi musluklarını kısmamak için temkinli davranıyor, ama borç geri dönüşlerinde yaşanacak sıkıntıların artmasından endişeliler.

Manisa’da borçlanma hayatın her alanına sirayet etmiş durumda. Esnaf, çiftçi, sanayi patronu ve emekli, herkes borçla günü kurtarma telaşında. Uzmanlar, borç sarmalının kırılması için üretimde verimlilik artışı ve yerel ekonominin desteklenmesi gerektiğini vurguluyor. Önümüzdeki günlerde hem bankaların hem de kamu kurumlarının yeni önlemler açıklaması bekleniyor.