Gediz: Balıklar Sessiz Çığlık Atar

Babamın anlattığı bir hikaye vardı. Gediz Nehri’nin suyu, o zamanlar öylesine berrak ve temizdi ki, içinde yüzen balıkların dansını izlerdi insanlar. Nehrin üstünde süzülen ördekler, kenarlarında oynayan çocuklar… Bugün o nehir, sessiz bir çığlık atıyor — balıklar ölüyor.

Salihli, Cumhuriyet Mahallesi. 28 Mayıs sabahı başladı her şey. Nehrin kenarına gidenler, toplu balık ölümleriyle karşılaştı. Gözler inanmak istemedi. Bir zamanlar canlılığın simgesi olan Gediz, bugün bir ölüm nehri olmuş.

Tarım ve Orman Müdürlüğü numune almış, inceleme başlatmış. Evet, çok önemli! Ama asıl sorun, bu ölümlerin nedeni nedir? Çiftçiler endişeli, haklı olarak. Çünkü Gediz’in suyu, tarlalarına can veren su — ya bu zehrin kaynağı daha da derinlere iner, topraklarını da mahvederse?

Çevreciler ayağa kalkmış. Gazete haberlerinden, sosyal medyadaki paylaşımlardan anlıyoruz ki, bu mesele sadece Salihli’nin meselesi değil. Türkiye’nin dört bir yanındaki ekosistemler tehdit altında. Sanayi atıkları, bilinçsiz tarım ilaçları, kentsel atıklar… Hepsi birleşip doğayı tüketiyor.

Çetin Altan derdi ki, ‘görmediğiniz bir tehlike, görebileceğiniz en büyük tehlikedir.’ Bu ölümler, bize görünenin, görünmeyeni tehdit ettiğini haykırıyor. Gediz’in balıkları sessiz çığlık atıyor, yankılanıyor.

Ama bu çığlığa kulak veren var mı? Yetkililerden net bir açıklama bekliyoruz. Sadece inceleme başlatıldı demekle yetinilmez. Çözüm ne olacak? Nasıl önlenecek gelecekteki felaketler?

Ahmet Amca’yla konuştum, Salihli’nin eski çiftçilerindendir. ‘Evlat, bu nehre bakınca içim parçalanıyor,’ dedi. ‘Suya bak, kara. Balıklar ölü. Tarlamı bu suyla sulamam gerek ama korkuyorum.’

Haklı tabi. Çünkü bu mesele, sadece doğanın meselesi değil. İnsanın da meselesi. Çiftçinin, esnafın, tüketicinin meselesi. Yaşar Kemal’in dediği gibi, ‘insan, evladı olan toprakta özgürdür.’ Ama bu toprak zehirlenirse, özgürlük de gider.

Bir çözüm bulunabilir mi? Belki de, geçmişteki hatalardan ders alarak… Atatürk’ün önem verdiği çiftçi politikaları, doğayla barışık yaşamı aklımıza getirmeli. Tarımda sürdürülebilirlik, bilinçli su kullanımı… Eğitim şart, her şeyden önce.

Lafı uzatmayalım. Gediz’e sahip çıkmak gerek. Bugün balık ölüyor, yarın sıra tarlada, insanda…

Anadolu’nun güzel bir deyimiyle bitirelim: ‘Her nehir kendi yolunu çizer, ama insan rotasını belirler.’ Gediz’in rotasını yeniden belirlemek elimizde. Yetkililerden kararlar, halktan bilinçli adımlar bekliyoruz.

Gediz’in balıkları sessiz çığlık atıyor. Duyan var mı?

— Yalçın Özatay · Köşe yazarı